Kategori: Makaleler

Merhabalar! Feg sayfasında bu kez Buzun türü nedir kimya üzerine odaklanıyoruz. Geçmişi anlamaya çalıştığımızda aslında yalnızca eski bilgileri yeniden hatırlamayız; bugün çevremizde gördüğümüz olayların, maddelerin ve doğa yasalarının nasıl şekillendiğini de daha derinden kavrarız. Bir bardak soğuk sudaki buz parçasına baktığımızda, onun yalnızca donmuş bir madde olmadığını; insanlığın doğayı keşfetme, sınıflandırma ve anlamlandırma serüveninin küçük ama etkileyici bir parçası olduğunu fark ederiz. Buzun türü nedir kimya? Maddenin hâllerinden birinin tarihsel hikâyesi Kimya açısından buz, suyun (H₂O) katı hâlidir. Yani buz yeni bir kimyasal madde değildir; sıvı su ile aynı moleküler yapıya sahip olan, yalnızca farklı bir fiziksel durumda bulunan bir…

Bugün Feg ile Budizm vegan mıdır arasında kapsamlı bir bağ kuruyor, konuyu farklı yönleriyle açıyoruz. Geçmişin izlerini takip etmek, yalnızca eski dünyayı anlamak için değil, bugün sorduğumuz soruların kökenlerini görmek için de gereklidir; çünkü bir geleneğin bugünkü yüzünü anlamanın yolu, onun yüzyıllar boyunca geçirdiği dönüşümlere dikkatle bakmaktan geçer. Budizm ve Veganlık Sorusu: Basit Bir Cevaptan Çok Daha Fazlası “Budizm vegan mıdır?” sorusu ilk bakışta yalnızca beslenme alışkanlıklarıyla ilgili gibi görünse de aslında binlerce yıllık dinî, kültürel ve toplumsal değişimlerin kesiştiği karmaşık bir tarihsel meseleye işaret eder. Budizm, canlılara zarar vermeme ilkesi olan ahimsa, merhamet anlayışı (karuṇā) ve tüm varlıkların acıdan…

Avcılık Yapmak Haram mıdır? Din, Devlet, İktidar ve Toplumsal Düzen Üzerinden Siyasal Bir Analiz Toplumların nasıl ndiğine baktığımızda, en basit görünen gündelik pratiklerin bile aslında derin siyasal anlamlar taşıdığını fark ederiz. Bir insanın ne yiyeceği, hangi hayvanları avlayabileceği, doğal kaynakları nasıl kullanacağı ya da hangi davranışların kabul edilebilir sayılacağı yalnızca bireysel tercihler değildir. Bunlar; hukuk, ahlak, inanç, iktidar ilişkileri ve toplumsal değerlerle şekillenen alanlardır. “Avcılık yapmak haram mıdır?” sorusu da yalnızca dini bir hüküm arayışı değildir. Bu soru aynı zamanda devletin doğa üzerindeki yici gücünü, toplumların geleneklerini, ekonomik çıkarlarını ve birey ile kurumlar arasındaki ilişkiyi anlamak için önemli bir tartışma…

Sevgili ziyaretçiler, Feg tarafından hazırlanan bu yazıda Mahrem yerini ellemek abdesti bozar mı konusu özenle işlendi. Mahrem Yerini Ellemek Abdesti Bozar mı? Psikolojik Mercekten Beden, İnanç ve Zihin Arasındaki İlişki İnsan davranışlarının ardındaki görünmeyen süreçleri düşündüğümde beni en çok etkileyen konulardan biri, küçük görünen bir davranışın zihinde ne kadar büyük anlamlar oluşturabildiğidir. Bir insanın kendi bedenine dokunması, ardından “Acaba bir hata mı yaptım?”, “Abdestim bozuldu mu?” veya “Dini açıdan yanlış bir şey mi oldu?” diye düşünmesi yalnızca bir kural sorusu değildir. Bu soruların içinde hafıza, öğrenilmiş inançlar, kaygı, vicdan, kültürel aktarım ve kişinin kendisiyle kurduğu ilişki de bulunur. “Mahrem yerini…

Korpus Kallozum Atrofisi Nedir? Beyindeki Bağlantılardan Siyasal Düzenin Bağlantılarına Analitik Bir Bakış Bağlantıların Zayıflaması Üzerine: Bireysel Beyinden Toplumsal Sisteme Uzanan Bir Sorgulama İnsan topluluklarını anlamaya çalışırken çoğu zaman görünür yapılara bakarız: devlet kurumları, seçimler, yasalar, liderler, partiler ve ideolojiler. Ancak bir toplumun gerçek işleyişi yalnızca bu görünen katmanlardan oluşmaz. Asıl belirleyici olan, bu parçalar arasındaki bağlantıların nasıl kurulduğu, nasıl sürdürüldüğü ve hangi koşullarda zayıfladığıdır. Beyinde iki yarım küre arasında iletişimi sağlayan korpus kallozum yapısının işlevini kaybetmesi nasıl bilişsel bütünlük üzerinde etkiler yaratabiliyorsa, siyasal sistemlerde de kurumlar, yurttaşlar ve iktidar merkezleri arasındaki bağların bozulması toplumsal düzeni derinden etkileyebilir. Korpus kallozum atrofisi,…

Demans İçin Bir Çözüm Var mı? Sorunun Bireyden Topluma Uzanan Hikâyesi Bir insanın sevdiği bir kişinin yavaş yavaş bazı anıları kaybettiğine, bildiği yolları karıştırdığına ya da geçmişteki güçlü kimliğinin değişmeye başladığına tanık olması kolay bir deneyim değildir. Demans hakkında konuşurken çoğu zaman hastalığın biyolojik yönüne, unutkanlığa ya da tıbbi tedavilere odaklanırız. Ancak insan yaşamı yalnızca beden ve beyin süreçlerinden oluşmaz. İnsan; ailesiyle, komşularıyla, kültürüyle, ekonomik koşullarıyla ve içinde yaşadığı toplumun beklentileriyle birlikte var olur. Bu nedenle demansı anlamaya çalışırken yalnızca “beyinde ne oluyor?” sorusunu değil, “toplum bu süreci nasıl karşılıyor?” sorusunu da sormamız gerekir. Demans için bir çözüm var mı…

Cuma Günü Dua Kabul Olur mu? İslam Geleneğinde Duanın Bereketli Vakti ve Manevi Anlamı Bazen insan hayatın yoğunluğu içinde kısa bir an durup kendi kendine şu soruyu sorar: “Kalbimden geçen bu dileği hangi zamanda, nasıl bir samimiyetle Rabbime ulaştırmalıyım?” Belki bir öğrenci sınav sonucunu beklerken, belki yıllarca çalışmış bir insan emekliliğinde huzur ararken, belki de zor bir dönemden geçen biri yalnızca içini dökmek isterken aynı noktaya gelir: Cuma günü dua kabul olur mu? Cuma günü, İslam dünyasında yalnızca haftanın bir günü olarak değil, manevi yönü güçlü özel bir zaman dilimi olarak kabul edilir. Müslümanlar arasında cuma vaktinin dua kabulü, rahmet,…

Bu yazıda Feg olarak Coğrafi keşifler hangi sene yapılıyor konusunu baştan sona inceleyip düzenli biçimde sunuyoruz. Coğrafi Keşifler Hangi Sene Yapılıyor? İnsan Merakının ve Keşfetme Arzusunun Psikolojik Haritası İnsan davranışlarının arkasındaki görünmeyen süreçleri düşündüğümde beni en çok etkileyen sorulardan biri şudur: Bir insan, bildiği dünyanın sınırlarını neden aşmak ister? Güvenli bir limandan ayrılıp bilinmeyen okyanuslara açılmak, haritalarda boş bırakılmış alanlara yönelmek ve büyük riskler almak hangi zihinsel ve duygusal ihtiyaçlardan doğar? Coğrafi keşifler konusu çoğu zaman tarih kitaplarında birkaç tarih, birkaç isim ve birkaç rota üzerinden anlatılır. Ancak bu büyük hareketin arkasında yalnızca ekonomik çıkarlar veya siyasi hedefler yoktur. İnsan…

Clavicula hangi kemik ile ilgili güncel ve anlaşılır bilgiler için Feg tarafından hazırlanan bu metne göz atın. Clavicula Hangi Kemik? İnsan Bedeni, Kültür ve Kimlik Üzerinden Köprü Kemiğin Antropolojik Yolculuğu Bazen bir insanın bedenine bakmak, yalnızca anatomi kitaplarının çizdiği sınırları görmek değildir; aynı zamanda geçmişin izlerini, toplumsal ilişkileri ve kültürel anlamları okumaktır. Farklı coğrafyalarda insanların bedenlerine nasıl anlam yüklediğini, hangi organların ya da kemiklerin sembolik değer kazandığını keşfetmek, insan olmanın çeşitliliğini anlamanın en etkileyici yollarından biridir. Bir kemiğin yalnızca biyolojik bir yapı olmadığını fark ettiğimiz anda, beden ile kültür arasındaki görünmez bağlar ortaya çıkar. Günlük hayatta çoğu insan köprücük kemiği…

Chandler ceviz ağacının ömrü ne kadardır hakkında derli toplu bilgi arayanlar için Feg olarak bu yazıyı hazırladık. Chandler Ceviz Ağacının Ömrü: Edebiyatın Gölgesinde Bir Ağacın Zaman Hikâyesi Bir ağacın ömrünü sormak, yalnızca biyolojik bir sürenin peşine düşmek değildir. Her “kaç yıl yaşar?” sorusu, aslında zamanın kendisine yöneltilmiş gizli bir sorudur. Çünkü ağaçlar, insan hayatının kısa ritmiyle karşılaştırıldığında sessiz birer tarih anlatıcısıdır. Toprağın altında saklanan kökleri, dallarında taşıdığı mevsimler ve gövdesinde biriken halkalar; yalnızca doğanın değil, insan hafızasının da kayıtlarıdır. Edebiyat yüzyıllardır bu sessiz tanıklığı fark etmiş, ağaçları birer canlı varlık olmanın ötesinde semboller, karakterler ve anlatı merkezleri olarak kullanmıştır. Chandler…