Bugünkü rehber içeriğimizde “Bitki ve hayvan hücresinde gerçekleşen mitoz bölünmede hangi olaylar farklılık gösterir” hakkında bilinmesi gereken temel detayları aktarıyoruz.
Bitki ve Hayvan Hücresinde Gerçekleşen Mitoz Bölünmede Hangi Olaylar Farklılık Gösterir?
İzmir’de, sabah uyanıp iş yerime giderken önümdeki sokakta bir çiftin kavga ettiğini gördüm. Erkek, kızın neden sinirlendiğini anlamıyor, kız da adeta her konuda aynı fikirde olmayı bekliyor. İşte tam bu an, hücre bölünmesinin (özellikle de mitozun) ikili ilişkilerdeki farklara benzediğini düşündüm. Yani, hücreler de tıpkı insanlar gibi, farklı koşullarda bölünürken bazı olaylarda birbirlerinden “kavga” edebiliyorlar. Bir tarafta hayvan hücresinin olaylara verdiği tepki, öbür tarafta ise bitki hücresinin sakin tavırları… Gelin, bitki ve hayvan hücresinde gerçekleşen mitoz bölünmede hangi olaylar farklılık gösterir, hep birlikte bir göz atalım.
Mitoz Bölünme Nedir? (Kısaca Hatırlayalım)
Öncelikle, mitoz bölünme nedir, ona bir bakalım. Mitoz bölünme, bir hücrenin kendisini eşit iki yeni hücreye bölmesi sürecidir. Bu olay, büyüme, gelişme ve vücutta hasar gören dokuların onarılması için çok önemli. Yani, hücreler “bölünerek” başkalarına yardım etmeyi görev bilmiş. Şimdi, bu bölünme sırasında bitki ve hayvan hücrelerinin tavırları farklılıklar gösteriyor. Hadi, o iki hücrenin “düğünlerinde” neler oluyor, bir inceleyelim.
Hayvan Hücresinde Mitoz: “Ben Merkezdeyim, Lütfen Bozmayın”
Hayvan hücresinde mitoz bölünmesi başladığında, ilk göreceğiniz şey, hücrenin “şu an burada olduğumu biliyor musun?” havası taşımasıdır. Yani, hayvan hücresi, bu bölünme işini ciddi alır ve “Kendi işimi yapıyorum, bak sana da göz kırpmayacağım” dercesine, dışarıdan gelen her müdahaleye karşı katıdır.
Bu esnada, hayvan hücresinin sentrozomları (hücrenin bölünme işini koordine eden organel) her iki kutba doğru hareket eder. Hani, “yerimi alacağım” demek için arabanızla park yerini dönerken verdiğiniz savaş vardır ya, işte o! Sentrozomlar birbirine “kavga etmeyelim” diyerek, fakat “ayrılmam gerek” diyerek bir birinden uzaklaşır. Sonra mikrotübüller (yani hücre iskeletinin o minik çubukları) her iki kutbu birbirine bağlar. Hayvan hücresinin burada yaptığı şey aslında çok net: bölün, ama düzeyli ve düzenli bir şekilde!
Bu arada, hayvan hücresinin bölünme sırasında yaptığı “boşluk bırakmadan bölünme” işi, bir yandan da fiziksel olarak daha dramatik olur. Hücrenin dış zarında sıkı bir “çekişme” başlar, çünkü hayvan hücresinde boğumlanma meydana gelir. Yani hücre, kendisini neredeyse ikiye böler. O anlar gerçekten bir drama gibidir, çünkü bu bölünme anı hayvan hücresinin bir tür “özgürlük” mücadelesi gibidir.
Bitki Hücresinde Mitoz: “Hadi, Hadi, Her Şey Huzurlu Olsun”
Bitki hücresinde ise işler biraz daha “huzurlu” ilerler. Hayvan hücresindeki dramatik gerilim, burada pek yoktur. Bitki hücresi, o sakin, pozitif tavırlarıyla mitoz bölünmesini gerçekleştirir. Bunu yaparken ilk olarak şunları söyler: “Hadi, sen de çok güzel bölünüyorsun ama biraz da seninle uğraşalım, değil mi?”
Bitki hücresinin bölünmesindeki en büyük farklardan biri, hücrenin bir yeni duvar yapması gerektiğidir. Evet, bitki hücresi, “bölün, ama bir sınır koymadan olmasın” diye yeni bir hücre duvarı inşa eder. Bu işlem ara lamel adı verilen bir yapı ile başlar. Ara lamel, tıpkı bir duvar ustası gibi, yeni iki hücreyi birbirinden ayırmak için kendi işini yapar. Sonrasında da bitki hücresinin yeni oluşan duvarı ile karşılaşırız.
Bitki hücresinde bu olay, neredeyse bir inşaat süreci gibidir. Hayvan hücresindeki “hadi hemen bölünelim” acelesi yoktur; bitki hücresi her şeyi yerli yerinde yapmayı tercih eder. Huzurla her şeyin yerli yerine oturduğuna emin olduktan sonra, bitki hücresi “tamam, bitti işim” diyerek yeni hücrelere kavuşur.
Farklar Nerelerde?
Şimdi, bu iki hücre arasındaki farkları şöyle bir toparlayalım:
Sentrozom ve Mikrotübüller: Hayvan hücresinde bu ikili, bölünme sırasında kutuplara giderken gerçekten çok iş yapar. Bitki hücresinde ise sentrozomlar yoktur, mikrotübüller daha sakin bir şekilde çalışır.
Boğumlanma ve Ara Lamel: Hayvan hücresinde boğumlanma olur, yani hücre tam anlamıyla ikiye ayrılır. Bitki hücresinde ise ara lamel adı verilen bir yapı sayesinde, hücre duvarı inşa edilir.
Huzur ve Drama: Hayvan hücresinde bölünme, biraz daha dramatiktir, stresli bir yarış gibidir. Bitki hücresinde ise her şey sakin ve kontrollüdür, tıpkı bir inşaat ustasının işine olan saygısıyla duvar örmesi gibi.
Sonuçta Ne Oluyor?
Sonuç olarak, bitki ve hayvan hücresinde gerçekleşen mitoz bölünme arasındaki farklar, her iki hücrenin de karakteristik özelliklerini yansıtır. Hayvan hücresi hızlı, pragmatik ve oldukça “dramatik” bir şekilde bölünürken, bitki hücresi daha sakin ve planlı bir biçimde yoluna koyar. Bu farklar, biyolojik dünyada büyük bir çeşitliliğin olduğunu gösterir. Yani bir tarafta bölünmek için hızla harekete geçen hayvan hücreleri, diğer tarafta huzurlu bir inşaat gibi işleyen bitki hücreleri var.
Bu yazı da böyle oldu işte; bir yanda hızlı bir bölünme, bir yanda sakin bir inşaat. Ama ne olursa olsun, her iki durumda da işler hep bir şekilde yolunda gider. Hücreler de aslında bazen bizler gibi, kendi hızlarında ama her zaman bir hedefe doğru yol alıyorlar.
Tavsiye Ettiğimiz İçerik: Bir tür ince kumaş nedir ?